Elektrosmog: wat het is, wat officiële bronnen zeggen en wat je zelf kunt meten
Elektrosmog is een informele verzamelnaam voor elektromagnetische velden van het stroomnet, apparaten en draadloze techniek. Laagfrequente velden komen van snoeren en apparaten, hoogfrequente van alles met een zender, zoals wifi, telefoons en zendmasten. Volgens het Kennisplatform Elektromagnetische Velden is wifi niet schadelijk zolang apparatuur aan de blootstellingslimieten voldoet, en de Gezondheidsraad vond in 2020 geen aangetoond of waarschijnlijk verband tussen 5G-frequenties en ziekte. Laagfrequente velden meet je met elke EMF-meter, hoogfrequente bij ons alleen met de 3-in-1 EMF-meter.
Wat is elektrosmog?
Het woord elektrosmog hoor je vaak, maar officiële instanties gebruiken het niet. Het RIVM spreekt van elektromagnetische velden: elektrische velden ontstaan door lading, magnetische velden door bewegende lading, zoals stroom door een draad. Zijn ze aan elkaar gekoppeld, dan heet het een elektromagnetisch veld. Het RIVM noemt twee soorten kunstmatige bronnen: velden als bijproduct van elektriciteit, en velden die bewust worden opgewekt om informatie te verzenden. Wil je zien wat er bij jou thuis speelt, dan laat een 3-in-1 EMF-meter (vanaf € 49,95) volgens opgave van de fabrikant zowel elektrische en magnetische velden als hoogfrequente straling zien.
Laagfrequent: stroomnet en apparaten
Laagfrequente velden, met de frequentie van het stroomnet (50 Hz), ontstaan volgens het RIVM bij elektrische snoeren en apparaten: de boxen van een stereo, huishoudelijke apparaten, keukenapparatuur en elektrisch gereedschap. Ook een hoogspanningslijn buiten kan een veld in huis geven. Zulke velden zijn het sterkst dicht bij de bron en nemen snel af met de afstand. Hoe sterk ze bij 21 gewone apparaten zijn, op 3 cm, 30 cm en 1 meter, zie je in onze tabel voor straling meten in huis.
Hoogfrequent: wifi, telefoon en zendmast
Hoogfrequente velden ontstaan volgens het RIVM bij apparaten met een zender: een mobiele telefoon, een laptop of tablet met wifi, een draadloze router of oplader, radiografisch speelgoed en de dimmer van een lamp. Van buiten kan een zendmast meetellen. Wifi werkt volgens het Kennisplatform EMV op 2,4 en 5 gigahertz. De Gezondheidsraad schrijft dat 5G deels dezelfde frequenties gebruikt als 3G en 4G, en daarnaast nieuwe banden. De lagere banden, tot 3,5 GHz, zijn volgens de raad al jaren in gebruik voor telecom en wifi.
Wat zeggen RIVM en GGD over gezondheid?
Volgens het RIVM hangt het effect af van frequentie en sterkte. Sterke laagfrequente velden kunnen zintuigen of zenuwen prikkelen, sterke hoogfrequente velden kunnen het lichaam opwarmen. Limieten zijn zo gekozen dat die effecten niet optreden. De GGD-richtlijn Medische Milieukunde (RIVM, 11 september 2024) zegt over hoogfrequente velden uit de leefomgeving: er is geen consistent bewijs voor gezondheidseffecten. Over laagfrequente velden noemt de richtlijn aanwijzingen voor een verband tussen leukemie en wonen in een sterk magneetveld. De GGD adviseert uit voorzorg om niet langdurig te verblijven in een veld dat jaargemiddeld sterker is dan 0,4 microtesla, een advies dat afwijkt van het voorzorgbeleid van de Rijksoverheid uit 2023.
Wifi en 5G: Kennisplatform EMV en Gezondheidsraad
Op de vraag "Is wifi schadelijk voor de gezondheid?" antwoordt het Kennisplatform EMV kort: nee. Apparatuur die in de EU wordt verkocht, moet aan de blootstellingslimieten voldoen. Wel waarschuwt het platform dat routers die buiten de EU zijn gekocht een hoger zendvermogen kunnen hebben. De Gezondheidsraad (advies 5G en gezondheid, 2 september 2020) acht voor geen enkele onderzochte ziekte een verband met 5G-frequenties aangetoond of waarschijnlijk, maar kan het voor een paar aandoeningen niet uitsluiten. De raad adviseerde blootstelling te monitoren, zo laag als redelijk mogelijk te houden en de 26 GHz-band nog niet voor 5G te gebruiken.
Elektrogevoelig: wat dan?
Sommige mensen krijgen klachten waarvan ze denken dat elektrosmog de oorzaak is. De GGD-richtlijn is daar duidelijk over: de klachten zijn niet ingebeeld, maar het is onduidelijk wat de oorzaak is. Volgens de medische wetenschap is er geen objectieve manier om elektrogevoeligheid vast te stellen. De richtlijn raadt aan eerst naar de huisarts te gaan, zodat andere medische oorzaken bekeken kunnen worden. Wil je zelf minder blootstelling, begin dan met eenvoudige en goedkope maatregelen, zoals afstand houden of een apparaat 's nachts uitzetten.
Wifi straling meten en 5G straling meten
Wifi straling meten kan alleen met een meter voor hoogfrequente straling. Van onze meters noemt alleen de 3-in-1 EMF-meter dat hij dat kan. Welk frequentiebereik hij precies dekt, staat niet in onze gegevens. Voor 5G straling meten kunnen we dus niet beloven dat hij alle banden ziet. Wil je dat zeker weten, dan heb je een RF-meter met een opgegeven frequentiebereik nodig, en die verkopen wij niet. Houd de meter stil en meet op vaste afstanden van de router: dichtbij is de waarde altijd hoger. Een overzicht van wat elke meter meet, vind je bij stralingsmeter.
Laagfrequente velden meten met een EMF-meter
Voor velden van bedrading en apparaten volstaat een eenvoudige meter. De 5-LED EMF-meter (vanaf € 27,95) laat met leds van groen tot rood zien hoe sterk het veld op een plek is, zonder getal. Wil je waarden noteren en vergelijken, kies dan de digitale EMF-meter met temperatuur (vanaf € 44,95), die volgens de fabrikant het elektrische en magnetische veld op een display zet. Voor korte pieken is er de precisie EMF-meter (vanaf € 89,95), die de maximumwaarde vasthoudt. Alle meters staan bij EMF-meters.
Nuchter blijven bij een uitslag
Een meter die uitslaat, vertelt je dat er een veld is en waar het vandaan komt. Het vertelt je niet of het schadelijk is. Een huismeter is bedoeld om bronnen te vinden, niet om te toetsen aan een norm; daarvoor zijn geijkte apparatuur en een deskundige nodig. Ben je bezorgd, lees dan de informatie van het Kennisplatform EMV of praat met de GGD of je huisarts. En gebruik je je meter ook bij ghost hunting, dan geldt hetzelfde: zie de geesten in huis test.
Ook in dit artikel genoemd
Digitale EMF-meter met temperatuur
Artikelnummer GG-EMF-03
Veelgestelde vragen
Wat is elektrosmog?
Elektrosmog is een informele naam voor elektromagnetische velden van het stroomnet, apparaten en draadloze techniek. Officiële instanties zoals het RIVM spreken van elektromagnetische velden en maken onderscheid tussen laagfrequent (stroomnet, apparaten) en hoogfrequent (zenders zoals wifi en telefoons).
Is elektrosmog schadelijk?
Volgens het RIVM kunnen velden alleen effect hebben als ze sterk genoeg zijn, en limieten zijn zo gekozen dat die effecten niet optreden. De GGD-richtlijn vindt geen consistent bewijs voor gezondheidseffecten van hoogfrequente velden uit de leefomgeving. Voor sterke laagfrequente magneetvelden, zoals bij een hoogspanningslijn, adviseert de GGD voorzorg.
Kan ik wifi straling meten met een EMF-meter?
Alleen met een meter die hoogfrequente straling meet. Bij ons is dat de 3-in-1 EMF-meter, vanaf € 49,95. Een 5-LED-meter of de digitale EMF-meter met temperatuur is gemaakt voor velden van bedrading en apparaten.
Hoe kan ik 5G straling meten?
Je hebt een meter nodig voor hoogfrequente straling waarvan het frequentiebereik de 5G-banden dekt. Van onze 3-in-1 EMF-meter staat het precieze bereik niet in onze gegevens, dus dat beloven we niet. Een RF-meter met opgegeven bereik verkopen wij niet.
Wat doe ik als ik denk dat ik elektrogevoelig ben?
Ga eerst naar je huisarts, zodat andere oorzaken van je klachten bekeken worden. Volgens de GGD-richtlijn zijn de klachten niet ingebeeld, maar is de oorzaak onduidelijk en is er geen objectieve test voor elektrogevoeligheid.